Bệnh loãng xương làm suy giảm cả khối lượng và chất lượng xương, khiến xương trở nên xốp, giòn và cực kỳ dễ gãy.
Bệnh Loãng Xương (Osteoporosis) là gì?
Xương của chúng ta là một mô sống liên tục thay đổi. Cơ thể luôn diễn ra song song hai quá trình: Tạo xương mới (do tế bào tạo cốt bào đảm nhận) và Phá hủy xương cũ (do tế bào hủy cốt bào đảm nhận).
Khi còn trẻ, tốc độ tạo xương diễn ra nhanh hơn. Nhưng từ tuổi 30 trở đi, đặc biệt là sau tuổi 50, quá trình hủy xương bắt đầu chiếm ưu thế. Loãng xương xảy ra khi cơ thể không thể tạo đủ xương mới để thay thế lượng xương cũ đã mất. Hậu quả là cấu trúc vi thể của xương bị phá vỡ, xương trở nên xốp, rỗng, mỏng manh và mất đi khả năng chịu lực.
Chỉ một cú hắt hơi mạnh, một cái cúi gập người khiêng đồ hay một cú ngã nhẹ chống tay xuống đất cũng đủ làm gãy xương gập góc hoặc xẹp lún cột sống.
Ai nằm trong "tầm ngắm" của bệnh loãng xương?
Sự thiếu hụt Canxi và Vitamin D chỉ là bề nổi của tảng băng chìm. Các yếu tố nguy cơ gây loãng xương được Y học chia làm 2 nhóm:
a. Yếu tố nguy cơ không thể thay đổi
- Giới tính và Tuổi tác: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp nhiều lần nam giới. Đặc biệt vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự sụt giảm nội tiết tố Estrogen đột ngột làm mất đi tấm khiên bảo vệ xương, khiến tốc độ mất xương diễn ra ồ ạt.
- Cấu trúc cơ thể: Những người có vóc dáng nhỏ bé, nhẹ cân (BMI thấp) có khối lượng xương dự trữ ít hơn, do đó dễ bị loãng xương sớm.
- Di truyền: Nếu trong gia đình có cha mẹ bị loãng xương hoặc từng bị gãy cổ xương đùi, nguy cơ bạn mắc bệnh này là rất cao.
b. Yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát (Lối sống & Thuốc)
- Lạm dụng Corticoid (Thuốc Nam, Thuốc Tàu giả mạo): Việc sử dụng thuốc chứa Corticoid liều cao kéo dài (thường có trong các loại thuốc rễ cây trị đau khớp trôi nổi) sẽ gây tác dụng phụ làm ức chế tạo xương, giảm hấp thu Canxi ở ruột, dẫn đến "mục xương" nhanh chóng.
- Dinh dưỡng nghèo nàn: Chế độ ăn thiếu hụt Canxi, Vitamin D, Vitamin K2 và Protein trong thời gian dài.
- Lối sống độc hại: Hút thuốc lá và uống nhiều rượu bia làm giảm mật độ xương. Đồng thời, thói quen lười vận động, ngồi nhiều làm xương mất đi kích thích cơ học để tự tái tạo độ đặc chắc.
👉 [XEM THÊM: Thoái Hóa Cột Sống Thắt Lưng: Triệu Chứng, Biến Chứng & Cách Điều Trị]
Sự sụt giảm Estrogen ở phụ nữ sau sinh và thời kỳ mãn kinh là nguyên nhân hàng đầu làm suy giảm mật độ xương ồ ạt.
Dấu hiệu cảnh báo: Đừng đợi gãy xương mới đi khám!
Loãng xương không gây đau đớn trong giai đoạn đầu. Bạn chỉ có thể nhận biết khi bệnh đã trở nặng thông qua các dấu hiệu:
- Giảm chiều cao & Lưng còng: Các đốt sống bị xẹp lún từ từ dưới sức nặng của cơ thể, khiến bạn lùn đi (giảm từ 2 - 3cm so với thời trẻ) và lưng bị gù cong gập xuống.
- Đau nhức xương âm ỉ: Cảm giác đau buốt dọc theo các xương dài (xương ống chân, đùi) hoặc đau mỏi dọc cột sống lưng. Đau tăng khi ngồi lâu hoặc mang vác nặng.
- Gãy xương sau những chấn thương rất nhẹ: Những vị trí gãy điển hình nhất của loãng xương là: Cổ tay (khi ngã chống tay), cổ xương đùi (khi trượt ngã đập hông) và xẹp đốt sống ngực/thắt lưng.
Chẩn đoán: Phương pháp đo mật độ xương DEXA
Đau nhức hay chụp X-quang thông thường không thể khẳng định bạn bị loãng xương (X-quang chỉ thấy loãng xương khi bạn đã mất đi 30% khối lượng xương).
Tại các cơ sở y tế chuẩn Y khoa như Phòng khám Cơ Xương Khớp Hiệp Lợi, tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán là Đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA (Đo hấp thụ tia X kép). Máy sẽ quét qua cột sống và xương chậu để cho ra chỉ số T-score:
- T-score từ -1.0 trở lên: Xương bình thường.
- T-score từ -1.0 đến -2.5: Thiếu xương (Osteopenia).
- T-score từ -2.5 trở xuống: Loãng xương (Osteoporosis).
👉 [XEM THÊM: Các Triệu Chứng Viêm Khớp Thường Gặp & Dấu Hiệu Cảnh Báo Sớm]
Đo hấp thụ tia X kép (DEXA) là tiêu chuẩn vàng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) giúp chẩn đoán chính xác mức độ loãng xương.
Phác đồ điều trị loãng xương
Mục tiêu điều trị là ức chế quá trình hủy xương, kích thích tạo xương và ngăn chặn biến chứng gãy xương.
a. Điều trị bằng Thuốc (Nội khoa)
Loãng xương không thể chữa khỏi bằng cách chỉ uống sữa. Khi T-score < -2.5, bác sĩ bắt buộc phải kê các loại thuốc đặc trị:
- Nhóm thuốc Bisphosphonates (Alendronate, Zoledronic acid): Là lựa chọn đầu tay. Thuốc có tác dụng làm tê liệt các "tế bào hủy xương", ngăn không cho chúng phá hủy cấu trúc xương cũ.
- Bổ sung Canxi & Vitamin D3 liều cao: Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kết hợp để đảm bảo cơ thể có đủ nguyên liệu tái tạo xương mới.
- Lưu ý y khoa: Liệu pháp bổ sung Estrogen hiện nay rất hạn chế sử dụng chỉ để điều trị loãng xương do tiềm ẩn nguy cơ ung thư vú và huyết khối. Bác sĩ sẽ ưu tiên các dòng thuốc sinh học an toàn hơn.
b. Chế độ Dinh dưỡng Phục hồi
- Tăng cường thực phẩm giàu Canxi tự nhiên: Sữa chua, phô mai, cá hồi, tôm cua, đậu phụ và các loại rau có lá màu xanh thẫm (cải bó xôi, súp lơ).
- Hạn chế đồ ăn quá mặn, cắt giảm lượng Cafein (cà phê, trà đặc) và tuyệt đối từ bỏ thuốc lá, rượu bia vì chúng làm tăng tốc độ đào thải Canxi qua nước tiểu.
c. Bài tập Vận động chống loãng xương
Xương sẽ chắc khỏe hơn khi nó phải chịu lực. Bạn nên thực hiện các bài tập kháng lực nhẹ nhàng như: Đi bộ nhanh, tập dưỡng sinh, khiêu vũ, nâng tạ nhẹ hoặc tập với dây thun kháng lực. Tuyệt đối tránh các động tác vặn xoắn gập cột sống mạnh (như gập bụng, chơi golf, tennis) nếu bạn đã bị loãng xương nặng để tránh xẹp đốt sống.
Điều trị loãng xương là một quá trình dài hạn, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt việc dùng thuốc đặc trị kết hợp với chế độ ăn giàu Canxi.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Ninh xương ống nấu canh ăn nhiều có chữa được loãng xương không?
Đây là một quan niệm dân gian hoàn toàn sai lầm. Việc ninh xương ống, xương sườn động vật dù hầm nhừ đến mấy cũng giải phóng ra lượng Canxi cực kỳ thấp (không đáp ứng đủ 5% nhu cầu cơ thể). Ngược lại, nước hầm xương chứa hàm lượng tủy, chất béo bão hòa và Purin khổng lồ, ăn nhiều sẽ gây béo phì, tăng mỡ máu và bệnh Gout. Sữa và các chế phẩm từ sữa mới là nguồn Canxi tối ưu nhất.
Uống nhiều Canxi có sợ bị sỏi thận không?
Nếu bạn tự ý mua Canxi ngoài nhà thuốc uống vô tội vạ mà không có Vitamin D3, Vitamin K2 dẫn đường, Canxi sẽ lắng đọng tại thận gây sỏi thận và vôi hóa mạch máu. Do đó, việc bổ sung Canxi cho người loãng xương phải được Bác sĩ chuyên khoa chỉ định đúng loại, đúng liều lượng và thời điểm uống trong ngày.
Địa chỉ điều trị uy tín tại Tân Phú, TP.HCM
Đừng để đến khi gãy xương mới lo chữa trị! Phụ nữ trên 50 tuổi và nam giới trên 60 tuổi nên chủ động đi đo mật độ xương định kỳ 1 năm/lần. Nếu bạn đang có dấu hiệu đau mỏi cột sống, gù lưng hay giảm chiều cao, hãy đến ngay Phòng khám Cơ Xương Khớp Hiệp Lợi. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẽ thăm khám, đo T-score và thiết kế phác đồ phục hồi xương vững chắc nhất cho bạn.
Phòng khám Cơ Xương Khớp Hiệp Lợi
Lưu ý quan trọng: Bài viết mang tính chất tham khảo. Người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp nhất với tình trạng bệnh lý.
PHÒNG KHÁM CƠ XƯƠNG KHỚP HIỆP LỢI
· Chuyên khoa: Cơ Xương Khớp & Y học tái tạo.
· Địa chỉ: 262/3 Luỹ Bán Bích, phường Hòa Thạnh, quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh.
· Hotline tư vấn 24/7: 0962 349 329
👉 Ưu đãi đặc biệt: Tặng ngay suất khám và tư vấn 1:1 với Bác sĩ chuyên khoa cho 20 khách hàng đăng ký sớm nhất trong tháng!
